మహర్షీ
నీ నామము తలచుకున్నంతనే
మనసు విఛ్చుకొంటున్నది
దివికి దారి చూపిస్తున్నది
విచ్ఛుకున్న మనసే
స్వర్గానికి రహదారి
సర్వ సుఖాలకు సింహద్వారి
సరస్వతి స్తోత్రం — భావార్ధం (తెలుగులో)
శ్లోకం:
యా కుందేందు తుషార హార ధవళా యా శుభ్రవస్త్రావృతా |
యా వీణావరదండమండితకరా యా శ్వేతపద్మాసనా |
యా బ్రహ్మాచ్యుతశంకరప్రభృతిభిర్దేవైః సదా పూజితా |
సా మాం పాతు సరస్వతి భగవతీ నిశ్శేషజాడ్యాపహా ||
భావార్ధం:
కుందపుష్పమువంటి శుభ్రమైనది, చంద్రుడి కాంతిలా వెలిగే రూపవతి,
తుషారహారముతో (మంచు ముత్యాల హారముతో) అలంకరించబడినది,
శుభ్రమైన వస్త్రధారణతో శోభిస్తోన్నది,
చేతులలో వీణను, వరముద్రను ధరించినది,
శ్వేతపద్మంపై ఆసీనమైనది,
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివాది దేవతలచే ఎల్లప్పుడూ పూజింపబడుతున్నది —
అటువంటి జగద్గురువు, జ్ఞానదాయకురాలు,
అజ్ఞానాన్ని నశింపజేసే భగవతీ సరస్వతీ దేవి నా రక్షణ చేయాలి. 🙏🏿
🌼 అర్థసారం:
ఈ శ్లోకం ద్వారా మనం జ్ఞానమూర్తి సరస్వతీదేవిని ఆవాహన చేస్తాం.
ఆమె మనలోని మందమతి, జడత్వం, అజ్ఞానం తొలగించి,
జ్ఞానప్రకాశాన్ని ప్రసాదించమని ప్రార్థిస్తాం
గమనిక :"కుంద పుష్పం" (कुन्द पुष्पम् / Kunda Pushpam) అంటే —
తెలుగులో జాజి పువ్వుకు దగ్గరగా ఉండే ఒక తెల్లని, సువాసనగల పువ్వు.
🌸 వివరంగా:
శాస్త్రీయ నామం: Jasminum multiflorum
సాధారణంగా పిలిచే పేర్లు:
తెలుగు: కుంద పువ్వు
సంస్కృతం: కుంద, కుందపుష్పం
ఆంగ్లంలో: Star Jasmine లేదా Downy Jasmine
🌼 లక్షణాలు:
ఈ పువ్వు చిన్నది, తెలుపు రంగులో, తేజోవంతమైనది.
దీనికి తీయని వాసన ఉంటుంది.
చాలా సందర్భాల్లో శ్రీ సరస్వతీదేవి లేదా పవిత్రతకు సంకేతంగా ఈ పువ్వును వాడుతారు.
సంస్కృత సాహిత్యంలో "కుందపుష్ప ధవళా" అనే పదజాలం అంటే “కుందపువ్వులా తెల్లగా, పవిత్రంగా ఉన్నది” అని అర్థం.
🌹శ్లోకంలోని భావం:
"యా కుందేందు తుషారహార ధవళా"
అంటే —
కుందపువ్వు, చంద్రుడు, మంచు — వీటిలా తెల్లగా వెలిగే ఆమె (సరస్వతీదేవి) ఎంత పవిత్రమైనదో చెప్పడం
.“శ్వేత పద్మం” (श्वेत पद्मम् / Shveta Padmam) అంటే —
తెల్ల కమలం లేదా శుభ్రమైన కమలపువ్వు 🌸
🌹🙏🌹🙏🌹🙏🌹🙏🌹🙏🌹
అనంత సూక్ష్మం
సూక్ష్మాతి సూక్ష్మం లో అనంతం ఇమిడి వుంది
అంతర్ నయనం అనంత విశ్వం సందర్శిస్తుంది
నిశ్శబ్దసాగరం లో దాగి వుంది
సమస్త శబ్ద సామ్రాజ్యం
రెండు స్వరాల మధ్య అమరివుంది
అనంతమైన స్వర సందోహం
రెండడుగులతో వ్యాపించాడు వామనుడు
విశ్వం సమస్తం
Infinite subtlety…..
In the finest subtlety infinity is hidden
Inner eye sees infinite universe
In the ocean of silence is hidden
the total kingdom of noise
Between two svaras
infinite crowd of svaras is existing
With two feet vaman expanded in the universe total